غبارزدايي ثريا از رنج‌هاي مردم خوزستان

غبارزدايي ثريا از رنج‌هاي مردم خوزستان

برنامه ثريا با حضور دکتر حجت ميان آبادي، استاد دانشگاه و متخصص ژئوپليتيک آب و دکتر مهدي فلاح، پژوهشگر جوان کشاورزي و کنترل ريزگردها به مشکلات و مسائل خوزستان پرداخت و بصورت علمي کانون‌هاي داخلي و خارجي ريزگردهاي اين استان را تبيين و ريشه يابي کرد.
تاريخ: 21/12/1395
كد مطلب: 2546
بازديد: 1360

مهمترين محورهاي اين برنامه به شرح زير است؛

برخي مسائل محيط زيست را در دلسوزي براي گربه و خرس قهوه اي و سگ کشي خلاصه کرده‌اند و‌ اولويت‌هاي اصلي مردم مانند ريزگردها را رها کردند
 تنها راه کنترل کانون‌هاي داخلي ريزگردها بازگرداندن علمي پوشش گياهي نابود شده اين مناطق است
 اگر ده درصد برجام براي ديپلماسي آب وقت گذاشته بوديم بسياري از بحران‌هاي خارجي آب و ريزگردها حل مي‌شد
 سدسازي‌هاي عظيم ترکيه ريشه اصلي افزايش کانون‌هاي خارجي ريزگرد در عراق و‌ سوريه است
 دو سال پيش مسئولان حل مسائل آب و ‌محيط زيست را وابسته به اجرايي شدن برجام مي‌دانستند اما اکنون بحران محيط زيست را به عذاب الهي و‌ گناه مردم پيوند مي‌زنند!
 شرکت‌هاي اسراييلي متعددي در پروژه‌هاي بزرگ سدسازي ترکيه بر روي دجله و فرات دخيل هستند...
نارضايتي نود درصدي مردم از اقدامات وتدابير مسوولان در مهار ريزگردها

براي حل معضل ريزگردها يک روز را هم نبايد از دست بدهيم

محسن مقصودي در ابتداي برنامه از دکتري ميان آبادي در خصوص نوع نگاه مسئولين به مسائل محيط زيستي پرسيد و دکتر حجت ميان آبادي، استاد دانشگاه و متخصص ژئوپليتيک آب در پاسخ اظهار داشت: مشکلات محيط زيستي مسائلي نيستند که شش ماهه يا يک ساله پيش بيايند و توقع هم داشته باشيم يک يکساله حل شوند براي مثال شايد ده سال سوء مديريت باعث شد که درياچه اروميه با بحران مواجه شود اما بايد بگويم که هر بحراني را بايد سريعا ريشه يابي و واکاوي کنيم حتي اگر درمسائلي مانند ريزگردها يک روز هم از دست بدهيم فرصت بزرگي را از دست داده‌ايم؛ حداقل مي­توانيم در اين يکسال بفهميم که مشکل اصلي چيست.

از سازمان محيط زيست تا وزارت امور خارجه بايد درخصوص ريزگردها پاسخگو باشند...

وي افزود: اينکه ما در بحث ريزگردها بگوييم فقط سازمان محيط زيست مقصر است درست نيست البته که در قصور اين سازمان هيچ شکي نيست اما اينکه فکر کنيم متولي کار فقط سازمان محيط زيست يا وزارت نيرو يا وزارت کشاورزي است غلط است. وزارت نفت، صنعت معدن و تجارت و حتي وزارت امور خارجه و وزارت راه در مسئله بحران­هاي زيست محيطي و بويژه مسئله گرد و غبارهاي استان خوزستان نقشي جدي دارند.

80 درصد کانون­هاي ريزگرد داخلي هستند که قبلا زمين کشاورزي بودند

دکتر مهدي فلاح، پژوهشگر حوزه کشاورزي و کنترل ريزگردها در خصوص کانون­هاي ريزگردها با ارائه اسلايدهايي علمي در اين رابطه اظهار داشت: کانون­هاي ريزگردها در استان خوزستان اغلبا کانون­هاي داخلي دارند.

وي افزود: بخش عظيمي از کانون‌هاي داخلي ريزگردها قبلا مرتع و زمين کشاورزي بوده­اند و اين يعني اينکه ما مي­توانيم اين کانون­ها را دوباره با همين کاربري­ها احيا کنيم اينها بيابان نبودند که بگوييم نمي­توانيم با پوشش گياهي آنها را درست کنيم. به نوعي ­ميتوان گفت 80 درصد کانون­هاي داخلي ريزگرد درگذشته زمين کشاورزي بوده و مرتع بوده­اند. راهکاري که وجود دارد بايد از جنس کشاورزي باشد و مانمي­توانيم باراهکارهاي مالچ نفتي طبيعت را درست کنيم.

اين کارشناس حوزه کشاورزي افزود: سياست­هاي تعطيلي کشاورزي که در اهواز و خوزستان انجام داديم باعث شد که امروز خوزستاني­ها مشکلاتي از قبيل اين ريزگردها را داشته باشند. پوشش گياهي از بين رفته است و به دنبال آن خاک تخريب شده است و آب و هوا هم از بين رفته است؛ در مجموع اکوسيستم بهم خورده است.

مالچ نفتي نمي­تواند راهکار موثري در مهار ريزگردها باشد؛ طبيعت را بايد با طبيعت اصلاح کنيم

مهدي فلاح گفت: ما کانون­هاي ريزگرد در ايلام، سيستان و بلوچستان و خراسان جنوبي را داريم حتي چند روز پيش شنيديم که کانون ريزگرد در قم هم درحال شکل گيري است. ما هم با نظر پروفسور کردواني موافق هستيم که مالچ نفتي نمي­تواند راهکار موثري باشد چرا که به مرور خاک را از بين مي­برد حتي از راهکارهاي ديگر مثل مالچ­هاي پليمري بايد بگوييم که شما خاک اينجا را تثبيت کرديد اگر يک خاک ديگر روي اين ناحيه نشست را چه مي­کنيد؟

دکتر مهدي فلاح خاطر نشان کرد: بحث احياي اکوسيستم ادبيات خاص خودش را دارد که ما در اين کارهاي عملياتي کم کاري کرده­ايم متاسفانه ما راهکار کنترل ريزگرد با کاشت نهال را در اين مي­بينيم که در يک اردويي چهارتا نهال بکاريم! و اصلا به ادامه کار و حفاظت از نهال فکر نمي­کنيم.

وي در ادامه افزود: در بحث ايجاد پوشش گياهي سه مسئله مهم هست اول اينکه بايد از گونه­هايي استفاده کنيم که مثمر باشند و به خشکي و شوري مقاوم باشند، منظور ما از گونه­هاي مثمر ميوه­هاي لوکس مثل گيلاس و پسته نيست بلکه منظور ميوه­هايي هست که با آن شرايط مي­توانند رشد کنند و فايده اقتصادي هم داشته باشند. دوم  اينکه اصول چيدمان اين گونه­هاست و سومين بحث هم فايده اقتصادي است که به آن اشاره شد. ما وقتي گونه­اي را مي­کاريم بايد براي آن برنامه بهره­برداري داشته باشيم و اين برنامه زماني شکل مي­گيرد که کار اقتصادي باشد و اگر اقتصادي نباشد مردم هم پاي کار نمي­آيند.

وي در ادامه افزود: اين طرح­ها بايد مستمر هم باشند و اينطور نباشد که بعد از دوسال رها بشوند.

مقصودي در اين بين تصريح کرد: 20 سال قبل در طرح حرم تا حرم از حرم امام (ره) تا قم را بخشي از مسير را در دوطرف اتوبان کاج کاشتند اما بعد از چند وقت ديگر از درخت­ها و اين طرح هيچ خبري نبود و طرح کاملا رها شد.

 

آيا کانون­هاي خارجي ريزگرد تقصير داعش است؟!

مقصوي در ادامه گفت: بايد در رابطه با کانون­هاي خارجي هم صحبت کنيم و مشخص بشود که عامل اصلي اين ريزگردها چيست؟ آيا تقصير داعش است يا عوالم ديگري در اين بحث دخيل هستند.

دکتر ميان آبادي گفت: مشکلات زيست محيطي مشکل يک دولت و دو دولت نيست بلکه بخاطر عدم توجه به مسائل زيست محيطي در طولاني مدت است؛ وقتي ما مسائل زيست محيطي را بعنوان شعار و کليشه مي­بينيم بايد چنين معضلاتي را هم شاهد باشيم؛ اميدوارم که اين مشکلات زنگ هشداري براي مسئولين باشد.

استاد دانشگاه با ارائه اسلايدهايي به مسائل گردوغبارها در نقاط مختلف دنيا پرداخت و گفت: کشور ما از سه نفطه مورد هجمه ريزگردها قرار گرفته است اولين نقطه ريزگردهايي هستند که از غرب کشور مي­آيند و منشا آن عموما سوريه، عراق، اردن، لبنان و بويژه عربستان است. کانون دوم از شمالشرق کشور است که به درياچه آرال مربوط مي­شود که تقريبا خشک شده است مسساحت اين درياچه در زماني که آب داشته است 68000 کيلومتر مربع بوده است درحاليکه استان آذربايجان شرقي که بخش کوچکي از آن درياچه اروميه است  46000 کيلومتر مربع است. کانون سوم در منطقه محروم و مظلوم سيستان و بلوچستان است که کانون اين ريزگردها عدم تامين حق آبه زيست محيطي درياچه هامون است که بايد بطور جد مورد توجه ديپلمات­هاي ما قرار بگيرد.

اصلي ترين علت خشک شدن تالاب­هاي هورالعظيم پروژه آناتولي جنوبي يا پروژه "گاپ" ترکيه است

اين متخصص ژئوپليتيک آب افزود: هورالعظيم و هورالحمار از سال 1973 تا کنون کاملا خشک شده است که اين­ها يکي از کانون­هاي اصلي گردوغبارهاي خارجي ما در غرب کشور هستند. اصلي ترين علت خشک شدن تالاب­هاي هورالعظيم پروژه آناتولي جنوبي يا پروژه "گاپ" ترکيه است.

دکتر حجت ميان آبادي گفت: ترکيه در پروژه  “GAP” برنامه دارد که 22 سد بسازد که به بهانه توسعه منطقه کرد نشين اين پروژه را استارت زد اما مطمئنا برنامه جدي براي بهره برداري سياسي از کشورهاي سوريه، عراق و ايران را دارد.

مقصودي گفت: ما خبرهايي هم شنيديم که شرکت­ها و مشاوران اسرائيلي هم در اين پروژه ها نقش دارند.

ميان آبادي تصريح کرد: قطعا يکي از اهداف ترکيه بهره­برداري جدي سياسي از کشورهاي پايين دست است؛ تا کنون نزديک به 75 درصد پروژه آناتولي اجرا شده است. ميزان ذخيره سدهاي ترکيه در حوزه دجله معادل کل آورد ساليانه رودخانه دجله است يعني اگر ترکيه اراده کند مي­تواند کل آب دجله را ذخيره کند.

در جامعه بحث­هاي زيست محيطي را به مباحث سگ کشي، خرس قهوه­اي، گربه و غيره تقليل مي­دهيم

وي ازود: سد ايليسو يکي از پر تنش ترين سدهاي دنيا شد که اين سد دقيقا قبل از خط مرزي ترکيه با سوريه احداث شد و قاعدتا تبعات جدي براي دو کشور مذکور و ايران و عراق خواهد داشت. نکته جالب اين است که سه کشور اروپايي آلمان، اتريش  و سوييس سال 2007 در ساخت اين سد سرمايه­گذاري کردند اما آنچنان اعتراضات مردمي در اين سه کشور به ساخت اين سد در ترکيه بالا گرفت که اين سه کشور در سال 200 اعلام کردند از ساخت سد انصراف مي­دهند و سرمايه­شان را بيرون کشيدند چراکه مردم اين کشور فهميده بودند که ساخت اين سد تبعات انساني و زيست محيطي روي کشورهاي پايين دست دارد. مردم اين کشورها در ساا 2009 از اين اقدام با خبر شدند و جلوي آن را گرفتند اما در کشور ما که اين سدسازي تاثير مستقيم روي ما داشت اصلا هيچ کس خبردار نشد و نه مسئولين اقدام جدي کردند نه تشکل­هاي زيست محيطي.

اين استاد دانشگاه گفت: من احساس مي­کنم در فعاليت­هاي زيست محيطي به محيط زيست ظلم مي­کنيم چراکه در جامعه بحث­هاي زيست محيطي را به مباحث سگ کشي، خرس قهوه­اي، گربه و غيره تقليل مي­دهيم؛ اين مسائل بايد اولويت­هاي بعدي ما باشند چراکه اولويت­هاي مهمتر زير سايه اين مباحث مغفول مانده است. مسئله ديپلماسي آب در دولت­هاي مختلف واقعا مغفول مانده است.

دوسال قبل مسئولين نمي­گفتند که علت ريزگردها عذاب الهي است بلکه مي­گفتند بايد برجام اجرا بشود تا مشکل محيط زيست و اما برجام اجرايي شد و تحريم­ها هم برداشته نشد!!

محسن مقصودي در ادامه برنامه گفت: يکي دوسال قبل مسئولين نمي­گفتند که علت ريزگردها عذاب الهي و گناهان مردم است بلکه مي­گفتند بايد برجام اجرا بشود و تحريم­هاي ظالمانه بر طرف شود تا مشکل محيط زيست و منابع آبي کشور حل بشود و ديديم که برجام اجرايي شد و تحريم­ها هم برداشته نشد و نه تنها مشکل آب حل نشد، مشکل برق هم در برخي از مناطق اضافه شد، البته اگر اين ريزگردها عذاب الهي هم باشد، بخاطر گناه مردم نيست بلکه بخاطر اعتماد به کدخداست و به خاطر کم کاري هاي مسوولان است. اگر به جاي اين صحبت ها از ابتدا تدبير و اقدام مي کرديم وضعيت امروز بحراني نمي شد.
مقصودي سپس در سوالي پرسيد، ما در حوزه خارجي چه اقداماتي بايد انجام بدهيم؟ آيا اساسا ترکيه حق دارد که آب را ببندد؟

غفلت جدي وزارت خارجه در ديپلماسي محيط زيست...

دکتر ميان آبادي در پاسخ گفت: اينگونه نيست که ما اين عوامل خارجي را مطرح و بعد بگوييم بايد دعا کنيم داعش برود تا اين مسائل حل بشود بلکه بحث اين است که از همين جا مسئوليت جدي ما شروع مي­شود. چرا سازمان محيط زيست و دانشگاه­هاي ما بطور جدي به ديپلماسي محيط زيست ورود نمي­کنند؛ وزارت خارجه واقعا غفلت جدي کرده است. بسيار ابزارهاي ديپلماسي جدي با کشورهاي شرق و غرب بخصوص با ترکيه داريم که از آنها غفلت کرديم؛ ترکيه علاوه بر سد سازي در غرب همزمان اقدامات بسيار سوئي براي فشار به ايران در افغانستان برعليه مسائل آبي ما انجام مي­دهد که به ايران فشار بياورد. در حقوق بين الملل اين موضوع که يک کشور منابع آب را مسدود کند رد شده است و کنوانسيون­هاي بين المللي آب را بصورت يک کالا در نظر نمي­گيرند؛ کنوانسيون 1997 آبراه­هاي غيرکشتيراني چندتا اصل مهم دارد که دوتاي آن اين است که کشورهاي بالا دست و پايين دست بايد از منابع آبي به گونه­اي استفاده کنند که مانع آسيب رساني به کشورهاي پايين دست بشود و اين سدسازي­هاي ترکيه از نظر حقوقي کاملا جاي پيگيري دارد.  

محسن مقصودي گفت: اگر ده درصد از تواني که روي برجام گذاشته شده بود و حاصلي هم نداشت روي بحث ديپلماسي آب در شرق و غرب کشور مي­گذاشتيم شايد نتايج بهتري مي­گرفتيم.

 دکتر فلاحي در ادامه گفت: سد گتوند علاوه براينکه جلوي آب را گرفته آب را شور کرده است. پروژه هاي سدسازي زيادي در کشور داريم که چنين معضلاتي درست کرده است بطور مثال سد کرج را ايجاد کرديم و ملارد خشک شد درصورتيکه ملارد کشاورزي داشت و بخاطر برق، کشاورزي را از بين برديم.

مسئول مستقيم ريزگرد وزارت جهادکشاورزي و ذيل آن سازمان جنگل­ها و مراتع و آبخيز داري است

اين کارشناس حوزه کشاورزي گفت: مسئول مستقيم ريزگرد وزارت جهادکشاورزي و ذيل آن سازمان جنگل­ها و مراتع و آبخيز داري است؛ هنر وزارت جهاد کشارزي اين است که بتواند مردم را به ميدان بياورد. تا وقتي که احياي بيابان­ها وابسته به بودجه­هاي دولتي است نمي­توانيم موفق باشيم چراکه دولت نه بودجه و نه توان اين را دارد که بتواند 20 ميليون هکتار را احيا کند.

وي گفت: رويکرد سازمان جنگل­ها براي بيابان زدايي رويکرد درستي نيست چراکه بحث خروج دام از مرتع و وابستگي بيابان­زدايي به بودجه­هاي دولتي را مطرح مي­کنند. از گونه­هاي مناسبي استفاده نمي­کنند و اصلا به فکر بهره برداري اقتصادي نيستند.

فلاح تصريح کرد: الان دانش حوزه دام و مرتع مي­گويد شما دام را بايد در مرتع توليد کنيد  يعني کاري که استراليا کرده است و دام در آنجا توليد مي­کند که البته بارندگي آنجا هم بيشتر از ناطق ايران نيست و ما هم مي­توانيم در ايران اين تهديد را به فرصت تبديل کنيم اما بايد بااقتصادي کردن اين امر مردم را پاي کار بياوريم. يکي از راهکارهاي اين است که زمين را به بخش خصوصي و بصورت بلند مدت اجاره بدهيم تا بخش خصوصي بتواند به خوبي فعاليت کند.

مقصودي در پايان گفت: ما انشالله در سال آينده به ابعاد مختلف اين بحث خواهيم پرداخت.

            نارضايتي نود درصدي مردم از اقدامات وتدابير مسوولان در مهار ريزگردها

همچنين نظر سنجي برنامه ثريا به شرح زير بود که نارضايتي از تدابير و اقدامات مسئولين براي مهار ريزگردها را نشان مي‌داد؛

تدابير و اقداماتي که تا کنون براي مهار ريزگردها در نقاط مختلف کشور صورت گرفته را چگونه ارزيابي مي‌کنيد؟

خوب 4.96%
متوسط 5.08%
ضعيف 89.96%

مطالب مرتبط:


برچسب ها: ريزگرد، گردوغبار، محيط زيست
ارسال نظر
نام و نام خانوادگي
ايميل